සිහින ලෝකවල නො ඉඳ මහ පොළොවේ යථාර්ථයට අවදි වන ලෙස සිදු කරනු ලබන ඉල්ලීම් අපට වැඩි වැඩියෙන් වර්තමානයේ දී අසන්නට ලැබේ. ඒ සඳහා පිළිතුරක් ගොනු කිරීමට මහ පොළොවේ යථාර්ථය යනු කුමක් ද, සිහිනය යනු කුමක් ද හා අවදිවීම යනු කුමක් දැයි අප විමසා බැලිය යුතු ය. මුලින් ම අප වටහා ගත යුත්තේ අප මේ ගෙවමින් සිටින්නේ මාධ්ය මත පරායත්ත ‘පශ්චාත් – සත්ය’ අවධියක බව ය.[post-Modern Post-Media Society] බොහෝ දෙනෙකුට අමතක වන්නේ මෙම තත්ත්වය තුළ මුලින් ම ප්රහාරයට ලක් වන්නේ කවුරුත් සෝද සෝදා මඩේ දමන ‘යථාර්ථය’-reality- ම බව ය. අප මේ ගෙවමින් සිටින මොහොත බොරු ප්රවෘත්ති, කුමන්ත්රණ න්යාය, යම් කෙනෙකුගේ පෞද්ගලික ඡායාරූප, වීඩියෝ හා දුරකථන සංවාද වැනි දේ හිතාමතා හෙළිදරව් කිරීම් (leaks) වැනි දේ මත රඳා පවතියි. අද ප්රවෘත්ති කියන්නේ මේවාට ය. වෙනත් ආකාරයකට සඳහන් කරන්නේ නම් බොරු හා හෙළිදරව් කිරීම් මත වර්තමාන යථාර්ථය නිම වී ඇත. ඔබ යම් ආයතනයක් වෙත දුරකථන ඇමතුමක් ලබා දුන් විට මිනිසකු ඔබ සමඟ කතා කරනු වෙනුවට පටිගත කරන ලද මිනිස් කටහඬ සහිත පිළිතුරු දීමේ යන්ත්ර ඔබ සමඟ කතා කරනු ඇත. නො එසේ නම්, chat-bots ඔබ සමඟ සන්නිවේදනය කරනු ඇත. මෙහි දී ඔබට සිදු වන්නේ කතා කිරීමට නො ව පිළිතුරු දීමේ යන්ත්රය ලබා දෙන උපදෙස් අනුව දුරකථනයේ අංක එබීමට පමණි. තවදුරටත් ඔබ සමඟ කතා කිරීමට අනෙක් අන්තයේ සැබෑ මිනිසෙකු නැත. අන්තර්ජාලය මාධ්ය සමඟ සම්බන්ධවීම සමඟ අපි අපගේ ම මාර්ගගත සමරූප (online avatars), තථ්යසමාන යථාර්ථය, කෘත්රිම බුද්ධිය හා ක්රිප්ටො මුදල් ඇතුළු සුඛපරමවාදී ජීවිතයක් පිළිබඳ සිහින දකිමින් විනෝද වෙමින් සිටිමු. යථාර්ථවාදීන් කියන්නවුන් අපට අවදිවන්නට ආරාධනය කරන්නේ මෙවැනි යථාර්ථයකට ය. දවසින් වැඩි කාලයක් මුහුණු පොතේ තථ්යසමාන යථාර්ථය තුළ ගත කරමින් සිතට එන යමක් විතණ්ඩවාදී ලෙස පළ කිරීම ඔවුන්ගේ දෛනික ජීවිතය බවට පත් වී ඇත.
මේ සඳහා මනෝවිශ්ලේෂණය මඟින් ගොනු කළ හැකි පිළිතුර කුමක් ද? යථාර්ථය පසුපස හඹා යාම අනුවණ ක්රියාවක් බව සයිකොටික ආත්ම ඇසුරෙන් මනෝවිශ්ලේෂණය අපට පෙන්වා දී ඇත. යථාර්ථය යනු ෆැන්ටසියක් බව ද අපි අසා ඇත්තෙමු. අන් කිසිවෙකු හෝ කිසිවක් හෝ විශ්වාස නො කරන මිනිසුන් යථාර්ථය විශ්වාස කරන්න යැයි සඳහන් කරන විට අප පෙරළා විමසිය යුත්තේ අනෙකා පිළිබඳ විශ්වාසය බිඳ වැටී ඇති ඔබ ඔබවත් විශ්වාස නො කරන විට යථාර්ථය විශ්වාස කරමින් එයට ඇහැරෙන්න යැයි අපට බල කරන්නේ ඇයි ද කියා ය. නො එසේ නම් සිල්ලර ලෙස මෙසේ වහරන යථාර්ථය නැමැති බොරු මර උගුලෙන් ගැලවීමට අපට මාර්ගයක් සොයා ගත නො හැකි වනු ඇත.
අපට අවදි වන ලෙස ඉල්ලා සිටින අයවලුන් අවදි වී ඇතැයි පෙන්නුම් කළ ද හොඳින් නිරීක්ෂණය කරන විට පෙනී යන්නේ ඔවුන් තෝරා ගෙන ඇත්තේ පරිභෝජනය මත පරායත්ත ජීවිතය බව ය; සමාජයෙන් බැහැරව ඔවුන් පවුල තුළට කොටු වී ඇති බව ය. ඔවුන් ”සමාජය” යැයි කියන්නේ සමාජ මාධ්ය වේදිකාවලට (social media platforms) ය. තවත් පැහැදිලි කරන්නේ නම් ඔවුන් තෝරා ගෙන ඇත්තේ සුඛපරමවාදී ජීවිතය බව ය; අනාගත යහපත් ජීවිතයක් පිළිබඳ සිහිනය බව ය. නමුත් අවදිවීම යනු යහපත් ජීවිතයක් පිළිබඳ අනාගත සුබ සිහිනයක් ද? ලැකාන් සඳහන් කරන්නේ ජීවිතය යනු ඕනෑම අවදිවීමකින් ඔබ්බෙහි පවතින්නක් බව ය. එනම්, ජීවිතය යනු තද නින්දක් බව ය. එවිට ජීවත්වීම යනු අවදිවීමක් නො ව සදාකාලික නිද්රාගතවීමක් සහ සිහින දැකීමකි. කාලය නැතියාව (absence) සදාකාලිකත්වය ලෙස හැඳින්විය හැක. බොහෝ දෙනා අද වන විට සිහින දකින්නේ ඒ පිළිබඳව ය. නමුත් සදාකාලිකත්වය නමැති මෙම සිහිනය තුළ අවදිවීමක් පිළිබඳ සදාකාලික නො වන සිතිවිල්ල ද ගැබ්ව පවතියි. එවිට කෙනෙක් තමන්ගේ කාලය සිහින දකිමින් ගත කරයි. ඒ අනුව අපට වැටහෙන්නේ කෙනෙකු හුදු නින්දේ දී පමණක් සිහින නො දකින බව ය. අවිඥානය පිළිබඳ එක් ලැකානියානු අර්ථ දැක්වීමක් වන්නේ ද අවිඥානය යනු කෙනෙකු නිදා සිටින විට පමණක් සිහින නො දකී යන උපකල්පනය බව ය.
ලැකාන් පසුකාලීනව හැඟවුම්කාරකය මාක්සියානු දේශපාලන ආර්ථිකය සමඟ සම්බන්ධ කරන බැවින් අපට සිහිනය පිළිබඳ තවත් කියවීමකට යා හැකි ය. සිහිනය වෙත ගෙන යමින් අපව නිදි ගන්වන්නේ ”ලුබ්ධි ආර්ථිකය” යි. ලුබ්ධි ආර්ථිකය යහපත් හෙට දවස පිළිබඳ වෙළඳපළ දෘෂ්ටිවාදය සමඟ තුල්යවීම මඟින් ආත්මයේ නෛසර්ගික අඩුව සඟවා දමයි. එ මඟින් අපට අහිමි වී ඇති යමක් නැවත සපුරා ගත හැකි ය යන අදහස ලබා දෙයි. මෙහි දී නැවත සපුරා ගත හැකි ය යන්න වැදගත් වන්නේ එය අවදිවීම ඇතුළු බහුඅරුත් දනවන යමක් වන නිසා ය. එ මඟින් අතිරික්ත විනෝදය සඳහා මාර්ගය විවර වේ. මෙම දෘෂ්ටිවාදය අවදිවීමක් ලෙස පෙන්නුම් කළත් සැබැවින් ම මෙය පවත්නා ක්රමය තුළ නිදිගැන්වීමකි. එය එක්තරා ආකාරයකට නියුරෝසීය ව්යුහයක් ගනියි. එ නම්, තමන්ගේ ජීවන පැවැත්ම අවදිවීමක් ලෙස නම් කිරීම ඔවුන් සත්යයේ ස්වරූපයෙන් ප්රකාශ කරනු ලබන බොරුවකි. මන්ද යත් ලැකානියානු අර්ථයෙන් ඒ තුළ පවතින්නේ නිද්රාවක් වන නිසා ය.
අපගේ නින්ද ශරීරය ආරක්ෂා කරන විට සිහිනය නින්ද ආරක්ෂා කරයි. ලැකාන්ට අනුව ශරීරය සඳහා පූර්ණ අවදිවීම නම් මරණය යි. ජීවිතය ශරීරය මඟින් මූර්තිමත් වන නිසා මරණය ද සිහි ගන්වයි. සංකේතනය ශරීරය සම්බන්ධ කරන්නේ භාෂාව මඟිනි. පූර්ණ අවබෝධය ලබා ගැනීමට දරණ උත්සාහයේ දී අපි ශරීරයෙන් ඉවත් වී අවදීවීමට මෙන් ම මරණය ද අපේක්ෂා කරන්නෙමු. නමුත් මෙම මරණය යනු ද ජීවිතය චිරස්ථායී කරන සිහිනයක් නො වන්නේ ද?
ලැකාන්ගේ සිහින අර්ථ දැක්වීම ෆ්රොයිඩ්ගේ සිහින අර්ථ දැක්වීමෙන් යම් ආකාරයකට වෙනස් ය. ලැකාන් සඳහන් කරන්නේ ෆ්රොයිඩ්ගේ සිහින නිදා ගැනීම සඳහා පවතින ආශාවක් වුව ද තමන්ගේ සිහින ‘අවදිවීම සඳහා වන ආශාවක්’ බව ය. එ නම්, සිහින වෙත ප්රවේශ විය යුත්තේ අවදිවීමට පවතින උපකරණයක් ලෙස ය. ඒ හේතුවෙන් අවදිවීම පිළිබඳ අපට නැවත කියවීමකට යා හැකි ය. එම අවදිවීම උදෑසන නින්දෙන් අවදිවීමට වඩා වෙනස් ය. එසේත් නැතිනම් මුලාවකින් අත්මිදීමට වඩා වෙනස් ය. ලැකාන් මුල් කාලයේ දී අප අවදි වන්නේ සිහින දැකීමට යැයි සඳහන් කළ ද අවසන් කාලයේ දී සඳහන් කරන්නේ අපි සිහින දකිමින් කාලය ගත කරන අතර කිසි දා අවදි නො වන බව ය. මේවා බැලූ බැල්මට පරස්පර ප්රකාශ ලෙස පෙනුණ ද එහි පවතින්නේ එක ම අදහස ය. එ නම්, ජීවිතය යනු අවදිවීමකට වඩා සිහින දැකීමක් බව ය. එයට හේතුව අපගේ ආශාවන් සිහින පවත්වාගෙන යාම ය.
ලැකානියානු අර්ථයෙන් අවදිවීම සම්බන්ධ වන්නේ වියනොහැකියාව – impossibility – සමඟ ය. එ නම්, එය යථට සමීප ය. හැඟවුම්කාරක සමඟ ගැටෙන විට කිසිවෙකු අවදි නො වෙයි. එය තවදුරටත් සිහින තුළ ම නිමග්න වීමකි. ලැකාන් සඳහන් කරන්නේ කෙනෙකු සිටින කතිකාව නො තේරෙන විට හැර සෑම විට ම එය අපව නිදිගන්වන බව ය. එය අපව ඇහැරවන්නේ නො තේරෙන විට ය. ලැකානියානු අවදිවීම එක් අතකින් ආපතික ය. එය අකුණු සැරයක් වැදීම හා සමාන ය. එ නම්, එය අප සුව සේ නිදිගැන් වී සිටින හැඟවුම්කරණ යථාර්ථය ඉක්මවා යාමකි. තමන් සිටින යථාර්ථය නැමැති සිහිනය හෙවත් තමන් සම්බන්ධ වී සිටින කතිකාව තුළින් ම ලැකානියානු අවදිවීම හෙවත් විශ්ලේෂණයට යා හැකි මාර්ගය විවරවීම මෙහි දී විශේෂිත ය. නමුත් ඒ ආකාරයට සිහින දකිමින් නිදිගැන් වී සිටින සමහරු විශ්ලේෂී අත්දැකීමක් ලබා ගැනීමට විකර්ශනයක් දක්වති. විශ්ලේෂණය යනු ආයාසකාරී සුවිශේෂ අවදිවීමකි. ඒ අනුව අවදිවීම යනු යථ ම ය හෝ වියනොහැකියාවට අභිමුඛවීම සඳහා කියනු ලබන තවත් නමක් ලෙස අපට සඳහන් කළ හැකි ය. එ නම්, වියනොහැකියාව පැත්තේ සිට සිතන විට අවදිවීම යනු යථකි.
තවත් ආකාරයකින් සඳහන් කරන්නේ නම් මෙම සිහින දැකීම යනු රෝග ලක්ෂණයේ සුවිශේෂත්වයට සම්බන්ධ වී සිටීමයි. අපගේ සිහිනයේ පවතින ලලොංග් ම ය (lalangue) ස්වභාවය නිසා තමන් දකින සිහිනයේ තමන් චරිතයක් නො වන අතර තමන් ම සිහිනය බවට පත් වේ. විශ්ලේෂිතයා සිහින දකින තරමට විශ්ලේෂකයා මැදිහත් වේ. අර්ථ අපව නිදිගන්වන විට විශ්ලේෂකයාගේ ආශාව අපව අර්ථයෙන් මුදවා ගනියි. විශ්ලේෂණයේ දී අප දන්නා අර්ථකථනයට ඉඩක් නො ලැබෙන හා හැඟවුම්කාරක දාමයෙන් ගැලවුණු අර්ථයෙන් පිටත සලකුණක් බවට සිහිනය පත් වන්නේ විශ්ලේෂකයාගේ මැදිහත් වීමෙනි. එ නම්, ලැකානියානු විශ්ලේෂී කතිකාවේ දී අර්ථය අත්හිටුවා විනෝදය වෙත යොමුවීම සිදු වේ. වෙනත් ආකාරයකට සඳහන් කරන්නේ නම් ලැකාන් සඳහන් කරන්නේ යථ සිහිනයෙන් ඔබ්බෙහි සොයා ගත යුතු බව ය. සිහිනයට අණ දෙන්නේ එම යථ මඟිනි. ලැකාන්ට අනුව සිහිනය දවටා තිබෙන, අපෙන් සැඟවී ඇති හා නිරූපණය කිරීමට අසමත් දේ යථ යි. එය වචන බවට පත් කිරීමට අසීරු අවරෝධනය වී ඇති යමකි.
මෙම අවදිවීම සඳහා සිහින ‘අවදිවීමේ උපකරණයක්’ ලෙස සැලකිය හැකි බව මීට පෙර දී පෙන්වා දුන්නෙමු. එ මඟින් ආශාව හා විනෝදය නව ආකාරයකට සම්බන්ධ වන අයුරු ද පෙන්වා දිය හැකි ය. එහි දී ආශාව හා විනෝදය අතර පවතින අසංගත බවක් දැකිය හැක. මෙම අවදිවීමේ දී විනෝදය යනු ආශාව සාක්ෂාත් කරවන්නක් නො ව ආශාව සමඟ නො ඈදෙන යමක් බවට පත් වේ. කතා කරන සත්තාවට අදාළ ප්රහර්ෂ මූලධර්මය භාෂාවට සම්බන්ධ ය. එබැවින් එය අවිඥානයට සම්බන්ධ ය. අවදිවීම යනු මෙම ප්රහර්ෂ මූලධර්මය ජීවිතයට සපයන සංගතභාවය බිඳ දමන යමක් බවට පත් වේ. එවිට අර්ථ බිඳ වැටේ. අර්ථ බිඳ දැමීමට නම්, අප මුලින් අර්ථය හඳුනා ගෙන එහි උපරිම දුරක් යා යුතු ය. එ නම්, මුලින් ම අප දකින සිහින විශ්ලේෂණය හා තේරුම්වලට අර්ථකථනය ලබාදීම මඟින් විසඳා ගත යුතු ය. මීට පෙර පෙන්වා දුන් ආකාරයට විශ්ලේෂණයේ දී සිහින අර්ථයෙන් පිට තැනකට ගෙන යාමට හැකි වන්නේ එවිට ය. ඉන් පසු සිහිනය තවදුරටත් ප්රකාශ කිරීමට නො හැකි ස්ථානයකට හෙවත් විනෝදයේ මානයට ගෙන යා හැකි අතර එය අවදිවීමේ ස්ථානය යි. වචනවල තේරුම අත්හිට වූ විට සහ කියන ලද යමක් ලිවීමට අපොහොසත් නම් අවදිවීමේ මානය මතු වේ. එම මානය නම් විනෝදයේ මානය යි. වෙනත් ආකාරයකට සඳහන් කරන්නේ නම් සංකේතනය තුළින් යථ හඳුනා ගැනීමට ඉඩ ලැබෙන්නේ එලෙස ය. එ නම්, සංකේතනයේ අභ්යන්තරික ගැටලුව යථ බව හඳුනාගැනීමට ඉඩ ලැබේ. අප මෙහි දී වටහා ගත යුත් වන්නේ මෙම යථ හෙවත් විනෝදය මඟින් කරනු ලබන දිශානතිය යොමු වන්නේ අප සාකච්ඡා කරන අවදිවීම කෙරෙහි බව ය. ඒ අනුව ලැකාන්ට අනුව සාමූහික අවදිවීමක් වෙනුවට පවතින්නේ ඒකවාචික අවදිවීමකි.
කෙනෙකු දකින සිහින යනු තමන්ගේ ම බහිආත්මික -extimate -සාරයයි. මේ අර්ථයෙන් ගත් විට ජනප්රිය ධාරාවේ කතාබහට ලක් වන දූෂණය, අක්රමිකතාවය, අපිළිවෙල හා ග්රාමීය දරිද්රතාවය වැනි දේ යනු මැද පංතියේ හා පහළ මැද පන්තියේ නින්ද තහවුරු කරන සිහින යි. ඔවුන්ගේ කතිකාවෙන් බැහැර කරන ලද දුප්පතුන් හා වංචනිකයින් අවශ්ය වන්නේ සුවපහසු ජීවිතයක් හා යහපත් අනාගතයක් අපේක්ෂා කරන්නට ය. මෙය ජාත්යන්තරයට අදාළ කළ විට කලක් අප්රිකාව හා මැද පෙරදිග සේ ම වර්තමාන දකුණු ආසියාව යනු ඇමෙරිකාව හා යුරෝපය නිදිගන්වන සිහිනය බවට පත් වී ඇත. ජාත්යන්තර රූපවාහිනි නාලිකා මඟින් පෙන්වනු ලබන තුන් වන ලෝකයේ නරකාදිය යනු ඇමෙරිකානු සහ යුරෝපීය බහිආත්මික පාරාදීසයන් ය. ඔවුන්ගේ නින්දට අවශ්ය සිහින මේ ආකාරයට බැහැරින් ලබා ගනියි. මෙම අර්ථයෙන් ගත් විට සංජීව පුෂ්පකුමාර යනු යුරෝපීය චිත්රපට සමාගම් වෙත මෙවැනි සිහින සපයන්නෙක් නො වන්නේ ද?
අප ලිපිය ආරම්භයේ දී පෙන්වා දුන් නිතර සිල්ලර ලෙස වහරන යථාර්ථයට අවදිවීම සහ යහපත් සිහින වැනි වචන කිසිදු අර්ථයක් ජනනය නො කරන ලලොංග්මය ආකාරයකි. මේ නිසා භාෂාව යනු සංවිධිත සමස්තයක් යන අදහස වෙනුවට භාෂාව යනු සංවිධිත අසමතුලිතතාවයක් ලෙස නම් කළ හැකි ය. එ මඟින් භාෂාව තුළ සිටින ශරීරය ප්රක්ෂේපණය වීමක් පමණක් දැකිය හැකි ය. ලැකාන් අවිඥානක ආත්මය යනු කථා කිරීමේ ක්රියාව තුළ ශාරීරික කැළඹීමක් ලෙස නම් කරයි. ඔහු අදහස් යනු ආවේදන (affect) ලෙස නම් කිරීමේ පසුබිම ද එය යි. එ නම්, ආත්මයට ශාරීරික මානයක් පවතියි යන්න ය. එය ප්රකාශ වන්නේ අප සාකච්ඡා කරන ආකාරයේ අවදිවීම සහ යහපත් සිහින වැනි හුදු හැඟවුම්කාරක මඟිනි. මෙහි දී කතා කරන සත්තාව (parletre) හෙවත් ශරීරයක් විසින් නො දන්නා විනෝදයක් කතා කෙරෙයි. දරා ගත නො හැකි යථට අපි අභිමුඛ වන්නේ එ මඟිනි. එයට පාදක වන්නේ විශ්ලේෂණය යි. අපට මනෝවිශ්ලේෂණය අවශ්ය වන්නේ අපගේ ජීවිතය පිළිබඳව අපට ම අවුලක්, ලැජ්ජාවක් දැනෙන විට ය. තමන් තුළ ගැටලුවක් නො මැති යැයි සිතන, තමන් අවදි වී ඇතැයි සිතන, ගැටලුව පවතින්නේ තමන් තුළ නො ව අවදි වී නො සිටින අනෙකා තුළ යැයි සිතන හා යහපත් හෙට දවස පිළිබඳ අදහස් සහිත සුඛපරමවාදී ජීවිතයකට මනෝවිශ්ලේෂණය අවශ්ය නැත. මනෝවිශ්ලේෂණය හඳුන්වා දී වසර ගණනක් ගත වී ඇතත් එය විලාසිතාවක් හා විනෝද මාදිලියක් බවට පත් වනු හැර එය මෙරට සායනික හෝ දේශපාලනික හෝ භාවිතාවක් බවට පත් වී නො මැති වීමට මෙය ද හේතුවකි.
මනෝවිශ්ලේෂණය පැරිස් විශ්වවිද්යාලයේ ඉගැන්වීම පිළිබඳ සිදු කරන ලද සාකච්ඡාවේ දී ලැකාන් මනෝවිශ්ලේෂණය ඉගැන්වීමට නම් විෂයයන් හතරක් ඉගැන්විය යුතු බව සඳහන් කර ඇත. ඒවා නම්,
වාග් විද්යාව (Linguistics)
ගණිත ම ය තර්කනය (Mathematical Logics)
ස්ථල විද්යාව (Topology)
ප්රති-දර්ශනය (Anti-Philosophy)









